Novos tempos, novas familias

 Fai algo menos dun mes, concretamente o 15 de maio, celebrábase o Día Internacional das Familias, unha data que se instaurou en 1994 para recoñecer a importancia das familias e o papel que xogan en todos os ámbitos. Pero, ademais, desde o momento no que se decidiu dedicar un día ás familias, tamén se quixo poñer un especial acento nos diferentes modelos existentes.

Ao longo da historia, o sistema patriarcal predominante monopolizou o seu modelo, baseado tamén nos preceptos cristiáns, consistente en papá, mamá e fillos e fillas. Este modelo foi, con máis ou menos implicación das administracións -supoño que moitas persoas lembran aínda esas imaxes en branco e negro do NODO con eses 600 nos que se metía a presión a oito ou dez integrantes da mesma familia, que eran moi do gusto do Réxime- o que se impuxo ata fai relativamente pouco tempo.

E non é que non existisen outras opcións; non é que non houbese homosexualidade, ou parellas que querían deixar de convivir ou “de facto” era coma se non o fixesen, ou mulleres que non desexaban seguir adiante co seu embarazo. O que sucedía era, por unha banda, que non existía o marco legal necesario e, por outra, que tampouco había unha educación social que deixase de estigmatizar ou mesmo castigar a quen optaba por unha opción diferente á “estándar”.

Despois de moitos anos escuros, tivo que chegar ao poder o Partido Socialista para, primeiro con leis que agora parecen mornas ou mesmo “trasnoitadas”, como a primeira Lei do Divorcio de 1981 ou a Lei do Aborto de 1985, recoñecesen estes dereitos e liberdades para moitas, miles, de persoas que se atopaban nalgunha das situacións anteriormente expostas e non atopaban saída nin solución. E, coa paréntese que supuxeron os dous Gobernos Aznar, volveu ser o Partido Socialista, cun presidente Zapatero realmente comprometido coa igualdade a todos os niveis e en todos os ámbitos, o que deu o verdadeiro paso adiante no recoñecemento, non só a través de leis senón tamén de políticas transversais, de dereitos civís e sociais que puxeron a todos os tipos e clases de familias ao mesmo nivel.

A Lei de Matrimonio Igualitario, a Lei de Dependencia, a Lei de Igualdade de Oportunidades entre Homes e Mulleres, ou a Lei Integral de Saúde Sexual e Reprodutiva e de Interrupción Voluntaria do Embarazo son algúns exemplos -de vital importancia, doutra banda- desta política baseada en principios como o da igualdade e que, no caso de Galicia, o bipartido formado polo PSdeG e o BNG, completou e potenciou con leis de rango autonómico e políticas activas.

Estamos de novo noutra paréntese, outra paréntese que pode -esperemos- volver pecharse. Outra paréntese de catro anos que foi tremendamente lesivo para o desenvolvemento destas leis e, en consecuencia, destes dereitos e, por tanto, para tantas e tantas persoas -especialmente mulleres- e familias que viron como o PP volvía premiar a esa familia tradicional que tanto lle gusta, en detrimento do resto da cidadanía, que apostaría que a día de hoxe xa é unha maioría.

Debemos romper con ese falso mito de que a dereita é a única que defende á familia. E debemos facelo porque a familia non é o que decide a dereita que sexa, senón o que as persoas establecemos como tal. Claro que a dereita e, de forma específica, o PP defende á familia! Pero á que é inamovible e formada por home e muller heterosexuais -e, a poder ser, que ela quede en casa- coa descendencia que “Deus queira”. A esquerda respecta ese modelo, pero tamén ao resto de opcións e, precisamente en aras da igualdade, defende a aplicación de políticas de discriminación positiva para evitar a d daquelas que, precisamente pola imposición do modelo patriarcal desde o inicio dos tempos, atópase con maiores trabas a todos os niveis.

Mulleres e homes divorciados, mulleres e homes homosexuais, bisexuais e transexuais -con e sen fillos e fillas-, mulleres que queren ser nais solteiras e mulleres que non desexan ser nais, matrimonios ou persoas solteiras que viven con ascendientes ou descendentes con discapacidade… Todas e todos temos o vindeiro 26 de xuño unha oportunidade para dicir un si á igualdade, un si ao cambio, un si a un novo Goberno de dereitos e liberdades. É o momento de recuperar todo o perdido e de avanzar cos novos tempos e as novas familias.

http://praza.gal/opinion/3407/novos-tempos-novas-familias/

Leccións sobre igualdade, ningunha

Vivimos nuns tempos de campañas case permanentes. Cunha cidadanía hastiada da política ou, mellor dito, realmente enfadada de convivir co peor dela, as e os especialistas en comunicación se devanan os miolos para buscar fórmulas que enganchen e atraian para conseguir ese ben tan prezado chamado voto.

Os partidos de nova creación teñen moito máis fácil esta tarefa, posto que,  co expediente limpo de po e palla ao non ter no seu breve periplo responsabilidades de goberno -ou levan escaso tempo- e un discurso centrado na rexeneración e na crítica constante cara ao que consideran “vella política”, espertan entre o electorado ese entusiasmo que os partidos tradicionais - antigos en historia, non vellos- non conseguen provocar.

Por todo iso, resulta cando menos sorprendente que estes “emerxentes”, tan afeccionados aos xestos e símbolos, esquecesen a, nin máis nin menos, a metade da poboación: as mulleres.

Nunha época na que o movemento feminista reactivouse notablemente debido aos ataques permanentes do Partido Popular en contra de dereitos que se crían consolidados, como o da maternidade, e ante un terrorismo machista que, lonxe de diminuírse, converteuse nun verdadeiro problema de Estado, a visibilización das mulleres non é cuestión baladí.

A quen non se nomea, non existe, E, por tanto, a linguaxe convértese nunha ferramenta fundamental para alcanzar esta tarefa. Baixo esta premisa, obviar a linguaxe inclusiva na propia denominación de dúas dos principais partidos emerxentes, como Cidadáns ou Unidos Podemos, non parece o máis acertado.

Son moitos anos de loita, de grandes e pequenas conquistas alcanzadas grazas ao traballo arreo de mulleres -e de homes que tamén crían na igualdade-. Son moitos anos de esforzos, en ocasións con consecuencias tráxicas, que non poden, nin deben, quedar en saco roto. E son moitos anos de compromiso dalgúns partidos políticos, como o socialista, que durante os seus períodos de Goberno deu pasos fundamentais a favor da igualdade real e efectiva entre homes e mulleres.

Esquecer ás mulleres na nomenclatura política vai máis aló do anecdótico porque quen non ten en conta a súa, a nosa, existencia, tampouco ten interiorizados certos principios básicos da igualdade. As ideas de Cidadáns sobre a violencia de xénero -que non consideraba como tal, ata que non lle quedou máis remedio que rectificar- ou a escasa presenza de mulleres enpostos de saída das candidaturas ou de dirección de Podemos constitúen só algúns exemplos.

Por iso, fronte a esa laureada nova política, reivindico o compromiso demostrado, ao longo de 137 anos de historia, cos dereitos e liberdades das mulleres. Así que en igualdade, leccións ao Partido Socialista, as xustas. Ou, máis ben, ningunha.

http://praza.gal/opinion/3394/leccions-sobre-igualdade-ningunha/

Valentía contra a prostitución

Coñecía onte pola mañá a campaña que iniciou unha cadea de televisión sobre prostitución e explotación sexual. A verdade é que dita cadea, que xeralmente é criticada pola calidade da programación -que logo, curiosamente, ve “facendo zapping” unha boa parte da poboación-, acertou nalgunhas destas campañas de denuncia, suplindo a miúdo o papel que debería impulsar e desenvolver o Goberno.

Poñendo en corentena algún dato que se ofrece -sabemos que as cifras oscilan en función da fonte neste e en calquera outro tema-, dicir que máis do 80% das mulleres que exercen a prostitución -os que eu manexo superan o 90%- fano obrigadas e que en España existen, nin máis nin menos, que ao redor de 14.000 escravas sexuais debe facernos reflexionar polo menos uns minutos sobre o que iso significa.

Como un Estado pode permanecer impasible, cando non mirando para outra banda, mentres estamos a falar de escravitude? Talvez o feito de que á prostitución se lle coñeza como “a profesión máis antiga do mundo”, con toda a carga psicolóxica e social que leva, non teña axudado precisamente a afrontar o problema como o que realmente é: unha das formas máis salvaxes de exercer a violencia contra as mulleres, consideradas como mera mercadoría. Unha violencia á que, a cotío, súmanse outros factores estreitamente ligados á discriminación, como poden ser unha pobreza especialmente feminizada ou a xenofobia no caso daquelas que proceden doutros países -unha maioría que, ademais, adoitan chegar con promesas que logo resultan ser falsas-.

Outro dato especialmente relevante é o que constata que a gran maioría das mulleres que exercen a prostitución non o fan de forma voluntaria e porque, como algunhas persoas defenden, decidiron facer co seu corpo o que consideran oportuno, senón que se viron abocadas a iso por diferentes razóns -algunhas delas expostas anteriormente- ou, directamente, son escravas duns proxenetas que, sen ningún tipo de escrúpulo, contrólanas, diríxenas e mesmo ás veces mantéñenas sedadas e drogadas para poder salvagardar un negocio que o Goberno de España do PP decidiu incluír no PIB? Lucrativo, por suposto, pero indigno (e inconcibible), tamén.

Incide tamén a campaña no que, polo menos baixo o meu punto da miña vista, está o “meollo” da cuestión: a demanda. É evidente  que se existe prostitución é porque hai clientes e tamén parece obvio que se se puxese fin á demanda, tamén se terminaría a prostitución. Por tanto, se o que queremos é acabar coa prostitución e todo tipo de explotación sexual e trata, é necesario perseguir dita demanda. Non podemos limitar o problema ao proxenetismo -que tamén-, senón que debemos buscar fórmulas, como as que, por exemplo, acaban de aprobar os nosos veciños franceses, para castigar e/ou sancionar aos clientes. Leis integrais que acheguen solucións integrais.

Porque se hai outra cousa que, tanto a sociedade como os gobernos, debemos ter clara é que as mulleres  nunca poden ser as perseguidas. Pola contra, temos que garantir, por unha banda, ese recoñecemento de vítimas -modificando, entre outras medidas, a Lei integral contra a violencia de xénero de 2004, que non recoñece ás prostitutas agredidas como vítimas de violencia machista, con todo o que supón- e, por outro, garantir a reinserción social e laboral dunhas persoas -maioritariamente mulleres- que merecen, como todas as persoas, ter unha vida digna e ser libres.

http://praza.gal/opinion/3360/valentia-contra-a-prostitucion/

Cidadás de segunda

Leo con certo estupor unha noticia na que se informa de que o Sergas xa non pide a proba da toxoplasmose ás mulleres embarazadas. E digo estupor porque precisamente nos meus dous embarazos os resultados da devandita proba condicionaron en boa medida o meu “benestar”, polo menos no relativo ao gastronómico e dixestivo. Ou dito doutro xeito, que os dous negativos das análises impediron que durante 18 meses (nove por cada xestación) puidese inxerir alimentos como o xamón serrano, o chourizo ou a carne pouco feita, o que para min supuxo un verdadeiro calvario -tanto, que supliquei ao pai do meu primeiro fillo mentres estaba de parto que baixase á cafetería a por un bocadillo de xamón serrano para celebrar o nacemento como correspondía-.

Ben, deixando a un lado esta consideración persoal que pode parecer un tanto cómica ou mesmo superficial, parece que neste caso a razón que se esgrime non é de carácter ideolóxico nin económico, pero o certo é que a medida -que, por outra banda, non se aplica de momento en todo o territorio galego- vén sumarse a outras anteriores que si o son. Porque os e as que din defender ás mulleres que desexan ser nais -si, falo do Partido Popular- quedan niso, en palabrería.

Exemplo. Como moitas mulleres, parín en 2004 no entón denominado Arquitecto Marcide de Ferrol sen epidural porque o Goberno do PP da Xunta, non achegaba fondos para contratar anestesistas, e tivo que ser o Bipartito o que, un ano máis tarde, deu resposta a esta demanda.

Exemplo. Aquelas mulleres que, desexando ser nais, vense obrigadas a abortar por razóns médicas no segundo trimestre de embarazo, polo menos en Ferrol e A Coruña, son sometidas á indución ao parto nunhas condicións que non se axustan ao que marcan os protocolos internacionais. Ademais, as que, ofrecendo o Sergas esa opción, deciden abortar en Madrid, atópanse co problema de que teñen que abonar boa parte dos custos da viaxe. Desde logo, non son as mellores políticas para fomentar a natalidade e animar ás mulleres, que en ocasións teñen que recibir atención psicolóxica por estes abortos

Exemplo. O PP, con Gobernos con maioría absoluta en Madrid e Galicia, decide eliminar da carteira servizos comúns do Sistema Nacional de Saúde o financiamento dos tratamentos de fertilidade e de inseminación artificial ás mulleres que, paradoxalmente, poderían precisar en maior medida devanditos tratamentos: mulleres lesbianas, soas e maiores de 40 anos.

Son unicamente tres exemplos, pero suficientemente significativos. O Partido Popular non só decidiu manter unha pugna contra aquelas mulleres que, exercendo o seu dereito para decidir, non queren ser nais, senón que tamén o fai contra as que queren selo. Porque detrás destas medidas e recortes subxace unha idea interiorizada para un amplo sector do PP: a de considerar ás mulleres cidadás de segunda.

Así que pouco ou nada avanzaremos en dereitos tan básicos como o de saúde se mantemos nas institucións a quen non só non cren nunha sanidade pública, universal e gratuíta, senón que tampouco cren na igualdade entre homes e mulleres.

http://praza.gal/opinion/3290/cidadas-de-segunda/

Besteiro & Cancela

Formei parte da Comisión Executiva de José Ramón Gómez Besteiro. Durante dous anos e medio, tiven a oportunidade e a sorte de traballar á beira de quen foi o primeiro secretario xeral do PSdeG saído dun proceso de Primarias. “Son fillo das Primarias”, dicía el sempre que se cuestionaba -e foron moitas- a súa representatividade e lexitimidade ou cada vez que se poñía en dúbida o seu modo de facer as cousas. Fundamentalmente nos últimos tempos, a presión foise incrementado ata facerse insoportable e insustentable e, empuxado polas imputacións dunha  xuíza convertida na raíña das casualidades e de marcar os tempos políticos -de forma moi especial os do Partido Socialista-, Besteiro decidiu abandonar.

Non vou ocultar a miña tristeza e desilusión ante o ocorrido. José Ramón Gómez Besteiro non só era o mellor candidato que tiña este partido para acabar cun Goberno terrible para Galicia como está a ser nestes últimos anos o do Partido Popular, senón que ademais foi  vítima das consecuencias dunha  cuestionable decisión xudicial e, o que é peor, dun cainismo que nestas semanas rezumaba un fedor putrefacto.

Tampouco serei eu quen se erixa na avogada defensora da inocencia do que foi o meu, o noso secretario xeral. Pero si direi que se houbo unha cualidade que me resultou destacable de Besteiro ao longo destes anos, ademais da súa capacidade de diálogo, humildade e confianza na súa xente, é a honestidade. Ata entón, non coñecera a ninguén que realmente tomase decisións -algunhas delas especialmente duras- pensando única e exclusivamente no partido e, de forma moi especial, na militancia. Unha militancia usada torticeramente en diversas ocasións por outras persoas para aferrarse aos seus cargos. Nin presidente da Deputación, nin Senado -co que sabemos que isto implica-, nin candidato á Xunta, nin secretario xeral do PSdeG… Besteiro, que o podía ter todo, converteuse nun afiliado máis por responsabilidade, respecto e entrega ao partido.

Pero, como se adoita dicir, a vida continúa. Sen deixar de confiar na xustiza, o presente, e parece que tamén o futuro, do PSdeG teñen nome de muller. Porque, se algo bo ten esta situación, é que quen tomou as rendas do partido é unha persoa que neste tempo gañouse o posto que agora Ferraz outorgoulle.

Traballadora, comprometida, feminista, dialogante ata a extenuación, leal, formada e capaz, Pilar Cancela representa á perfección esa imaxe de “nova política” que necesita nestes momentos o PSdeG. Cunha naturalidade innata e un discurso socialista propio sen esas frases enlatadas que usan algúns dos que fixeron da política o seu modo de vida, Cancela ten por diante uns retos complicados, sobre todo polas frontes abertas dentro do partido, pero non imposibles.

Como dicimos por estas terras, os tempos son chegados. Se queremos un PSdeG forte con vistas a liderar un Goberno de cambio na Xunta, debemos unirnos e apoiar a quen ten a responsabilidade e capacidade de facelo: Pilar Cancela.

http://praza.gal/opinion/3253/besteiro-a-cancela/